Satın alınan bir ürün ya da alınan bir hizmet, taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan niteliklere sahip değilse veya olağan kullanım amacına uygun değilse “ayıplı” kabul edilir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, bu durumda tüketiciye önemli haklar tanır.
Kırık, bozuk, eksik parçalı ya da sipariş edilenden farklı gönderilen bir ürün, kanun anlamında ayıplı mal sayılır. Ayıplar açık veya gizli olabilir: açık ayıp, ürün teslim alınırken gözle veya olağan incelemeyle fark edilebilen kusurdur; gizli ayıp ise ürün kullanılmaya başlandıktan sonra, zaman içinde ortaya çıkan kusurdur. Teslimden itibaren belirli bir süre içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde de var olduğu kabul edilir; bu süre içinde malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir.
Ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketici birkaç seçimlik haktan dilesini seçerek kullanabilir: ürünün ücretsiz onarılmasını isteyebilir, ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini talep edebilir, ayıp oranında bedelde indirim yapılmasını isteyebilir ya da sözleşmeden dönerek ödediği bedelin tamamının iadesini talep edebilir. Bu haklardan hangisinin kullanılacağı tüketicinin tercihine bağlıdır; satıcı, tüketicinin talep ettiği çözümü makul olmayan bir gerekçeyle reddedemez. Ayıp fark edildiğinde satıcıya vakit geçirilmeden bildirimde bulunulması, hem sürecin hızlanması hem de ileride ispat kolaylığı sağlanması bakımından önemlidir.
Ayıp yalnızca satılan mallarda değil, sunulan hizmetlerde de söz konusu olabilir. Sözleşmeye aykırı biçimde eksik tamamlanan bir tadilat işi veya vaat edilenden farklı sunulan bir eğitim hizmeti, ayıplı hizmet kapsamına girer. Bu durumda tüketici, tıpkı ayıplı malda olduğu gibi hizmetin yeniden görülmesini, bedelde indirim yapılmasını, mümkünse ücretsiz onarımı veya sözleşmeden dönerek bedelin iadesini talep edebilir.
Ayıplı mal veya hizmetten kaynaklanan uyuşmazlıklarda ilk adım, sorunu doğrudan satıcı ile çözmeye çalışmaktır; bu genellikle en hızlı sonuca ulaştıran yoldur. Satıcıyla anlaşma sağlanamazsa tüketici, uyuşmazlık konusu bedele göre Tüketici Hakem Heyeti’ne veya Tüketici Mahkemesi’ne başvurabilir: hakem heyeti başvuru sınırının altındaki uyuşmazlıklar hakem heyeti tarafından, bu sınırı aşan uyuşmazlıklar ise mahkeme tarafından karara bağlanır. Hakem heyeti başvuru sınırları dönemsel olarak yeniden değerlendirilip güncellendiğinden, başvuru öncesinde güncel parasal sınırın kontrol edilmesi gerekir.
Ayıplı mal ve hizmetlere karşı tüketiciyi koruyan bu hükümler, işlemin niteliği ne olursa olsun tüketicinin mağdur olmasını engellemeyi amaçlar; sürecin doğru yürütülmesi, hem hızlı çözüm hem de olası bir uyuşmazlıkta güçlü bir ispat pozisyonu sağlar.
Bir Cevap Yazın