Elinde tahsil edilememiş bir çekle kalan pek çok kişi ya da işletme, zamanla bu çeki âdeta unutur. Oysa çek de diğer alacaklar gibi belirli süreler içinde takip edilmezse, elinizdeki hak fiilen değersizleşir. Çekte zamanaşımının nasıl işlediğini bilmek, bu kaybın önüne geçmenin ilk adımıdır.
Önce İbraz Süresi, Sonra Zamanaşımı
Çekte iki ayrı süre kavramını birbirinden ayırmak gerekir. İlki, çekin bankaya ibraz edilmesi gereken süredir; bu süre çekin düzenlendiği yere göre değişmekle birlikte genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir. İbraz süresi geçirilirse çek kıymetli evrak niteliğini bir ölçüde kaybeder; ancak bu, alacağın tamamen yok olduğu anlamına gelmez.
3 Yıllık Zamanaşımı Süresi
Türk Ticaret Kanunu’nun 814. maddesi uyarınca, hamilin cirantalara, çeki düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu süre içinde başvurulmayan bir çek, kıymetli evrak hükümlerine dayanılarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibiyle takip edilemez hale gelir.
Çek ile Bono Arasındaki Fark
Bono (senet) bakımından durum biraz farklıdır. TTK’nın 749. maddesine göre, bonoyu düzenleyene karşı zamanaşımı vade tarihinden itibaren yine üç yıldır; ancak cirantalara karşı başvuru haklarında protesto tarihinden itibaren bir yıl, cirantaların birbirlerine karşı haklarında ise ödeme tarihinden itibaren altı aylık, çok daha kısa süreler uygulanır. Bu fark, alacaklının hangi borçluya karşı ne kadar süresi olduğunu doğru hesaplaması açısından kritik önem taşır.
Zamanaşımı Dolduktan Sonra Alacak Tamamen Biter mi?
Kıymetli evraka özgü zamanaşımı süresi dolsa dahi, altında yatan temel ilişki (örneğin bir mal satışı ya da hizmet bedeli) genellikle var olmaya devam eder. Bu durumda alacaklı, kambiyo senedine özgü hızlı icra yolundan yararlanamasa da, genel hükümlere göre (örneğin sebepsiz zenginleşme ya da temel borç ilişkisi üzerinden) alacağını talep edebilir; ancak bu yol daha uzun ve ispat yükü açısından daha zorlu bir süreçtir.
Bu nedenle elinde bir çek ya da bono bulunanların, ibraz ve zamanaşımı sürelerini takip ederek zamanında harekete geçmesi, hem daha hızlı hem de daha az masraflı bir tahsilat süreci anlamına gelir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlıklarda bir avukattan hukuki destek almanızı öneririz.
Bir Cevap Yazın